Możesz być inteligentna, kompetentna, pracowita i mieć mnóstwo powodów, żeby być z siebie dumna, a mimo to w środku wciąż czuć, że jesteś „jakaś nie taka”.
Być może ciągle porównujesz się z innymi, trudno Ci przyjmować komplementy, Twoje sukcesy wydają Ci się nieistotne. Może boisz się krytyki, wciąż zastanawiasz się, czy jesteś wystarczająco dobra i szukasz potwierdzenia tego faktu na zewnątrz.
Jeśli tak, to być może nie potrzebujesz bardziej się starać. Potrzebujesz zbudować stabilniejsze poczucie własnej wartości.
Czym właściwie jest poczucie własnej wartości?
Zanim odpowiemy sobie na pytanie, jak zwiększyć poczucie własnej wartości, warto zatrzymać się na chwilę i zastanowić, czym ono właściwie jest.
Poczucie własnej wartości to przede wszystkim wewnętrzne przekonanie, że jesteś ważną i wartościową osobą – niezależnie od swoich osiągnięć, wyglądu, opinii innych ludzi czy tego, czy akurat wszystko Ci się udaje.
To nie oznacza, że uważasz siebie za idealną. I nie oznacza też, że jesteś zawsze z siebie zadowolona. Możesz popełniać błędy, mieć słabsze strony, czasem zachować się nie tak, jak chciałaś.
I nadal możesz myśleć:
„Popełniłam błąd, ale mimo to jestem wartościową osobą.”
„Ktoś mnie skrytykował, ale jego opinia nie decyduje o tym, ile jestem warta.”
To jest fundament zdrowego poczucia własnej wartości. Bo Twoja wartość nie rośnie wtedy, gdy odnosisz sukcesy, i nie maleje wtedy, gdy ponosisz porażkę. Ani nie zależy od tego, co osiągnęłaś, ile zarabiasz ani od tego czy ludzie Cię lubią czy nie.
Więcej na ten temat piszę w innym artykule „Wysokie poczucie własnej wartości – od czego zależy?”
Skąd bierze się niskie poczucie własnej wartości?
Niskie poczucie wartości może mieć kilka przyczyn, a najczęstsze z nich to:
- Krytyka i brak akceptacji w dzieciństwie
Jeśli często słyszałaś, że jesteś „niegrzeczna”, „zbyt wrażliwa”, „nie dość dobra”, albo że powinnaś być inna, mogłaś nauczyć się patrzeć na siebie przez pryzmat własnych braków.
- Warunkowa miłość i akceptacja
Kiedy dziecko doświadcza komunikatu „jesteś OK, kiedy spełniasz moje oczekiwania”, może zacząć wierzyć, że na miłość i uznanie trzeba sobie zasłużyć.
- Porównywanie się z innymi
Ciągłe zestawianie siebie z osobami, które wydają się ładniejsze, bogatsze czy bardziej przebojowe, sprawia, że coraz łatwiej dostrzegać przede wszystkim własne wady i niedostatki.
- Doświadczanie odrzucenia, wyśmiewania lub wykluczenia
Takie doświadczenia mogą pozostawić w Tobie przekonanie, że „ze mną jest coś nie tak” albo że aby zasłużyć na akceptację, musisz się zmienić.
- Porażki i trudne doświadczenia
Kiedy zaczynasz utożsamiać nieudane działanie z własną wartością („nie udało mi się” = „jestem beznadziejna”), pojedyncze niepowodzenia mogą mocno podkopywać poczucie własnej wartości.
- Perfekcjonizm i bardzo wysokie wymagania wobec siebie
Jeśli uznajesz, że jesteś wystarczająco dobra dopiero wtedy, gdy wszystko robisz idealnie, właściwie nigdy nie pozwalasz sobie poczuć, że naprawdę jesteś OK.
- Nadmierna zależność od opinii innych
Kiedy potrzebujesz zewnętrznego potwierdzenia, że jesteś wartościowa, każda krytyka, dezaprobata czy brak uznania może zachwiać Twoim poczuciem własnej wartości.
- Ciągła samokrytyka
Sposób, w jaki mówisz do siebie każdego dnia, z czasem staje się wewnętrznym głosem, który może albo Cię wspierać, albo nieustannie przekonywać, że jesteś niewystarczająca.
- Uzależnianie swojej wartości od osiągnięć
Sukces może dawać chwilowe poczucie, że „jestem wystarczająco dobra”, ale gdy pojawia się porażka, wartość oparta wyłącznie na wynikach szybko zaczyna się chwiać.
Niskie poczucie własnej wartości nie oznacza, że jesteś mniej wartościowa. Oznacza raczej, że z jakiegoś powodu nauczyłaś się tak o sobie myśleć. A skoro się tego nauczyłaś, możesz się tego również oduczyć. I nauczyć się nowego sposobu patrzenia na siebie i myślenia o sobie.
Jak zwiększyć poczucie własnej wartości? 7 rzeczy, od których możesz zacząć
1. Przestań uzależniać swoją wartość od osiągnięć
Nie mów: „Jestem wartościowa tylko wtedy, kiedy osiągam albo jestem skuteczna”.
Tylko: „Moje osiągnięcia są częścią mnie, ale nie decydują o mojej wartości”.
2. Zauważ, jak do siebie mówisz
Czy powiedziałabyś swojej przyjaciółce: „Ale jesteś beznadziejna, znowu zawaliłaś”?
Jeśli nie, to dlaczego mówisz tak do siebie? Jest różnica między konstruktywną refleksją a samobiczowaniem. Jeśli siebie krytykujesz, krytykuj swoje zachowanie albo działanie, a nie siebie jako człowieka.
Więcej o tym piszę w artykule „Samokrytyka? Ok, ale bez autodestrukcji”.
3. Przestań umniejszać swoje sukcesy
„Każdy by to zrobił”.
„Miałam szczęście”.
„Przecież to nic wielkiego”.
„Po prostu mi się udało”.
Kiedy mówisz coś takiego, przekreślasz wartość tego, co zrobiłaś albo wypracowałaś. A przecież poświęciłaś swój czas, energię i zaangażowanie. Przyznaj, że to ma wartość. Doceń siebie i swoje osiągnięcia. Bez fałszywej skromności albo zażenowania.
Więcej o umiejętności doceniania siebie i budowaniu poczucia własnej wartości piszę w mojej bestsellerowej książce „Jesteś wartościowa! 10-tygodniowy trening doceniania siebie”. Możesz ją zakupić TUTAJ.
4. Pracuj nad umiejętnością stawiania granic
Jeśli nie czujesz własnej wartości, bardzo łatwo możesz powiedzieć „tak”, kiedy chcesz powiedzieć „nie”. Kiedy wydaje Ci się, że Twoja wartość zależy od tego, czy inni czują do Ciebie sympatię, łatwo się podporządkować, robić za dużo dla innych, ignorować swoje potrzeby. Więcej o tym, jak sobie wtedy radzić piszę w artykule „Jak przestać zabiegać o sympatię innych”.
Pamiętaj, że kluczowa jest umiejętność stawiania granic, ochrony swojej przestrzeni, energii, czasu, zasobów. Każda zdrowa granica jest jednocześnie komunikatem: „Jestem ważna i moje potrzeby też się liczą”.
5. Przestań porównywać swoje zaplecze z cudzą fasadą
To bardzo częste w ostatnich latach, kiedy królują social media i jesteśmy „bombardowani” idealnymi twarzami, sylwetkami, domami, itp. Łatwo wtedy wpaść w myślenie „Jestem gorsza, bo tak nie wyglądam” albo „Jestem nieudacznikiem, bo nie jeżdżę na wakacje w takie piękne miejsca”. Nie chodzi o to, żeby nigdy się z nikim nie porównywać. Tylko zauważyć: „Widzę czyjś efekt końcowy, jakiś fragment tego człowieka. Nie widzę jego całego i całej jego historii”.
6. Zacznij sobie ufać
Poczucie własnej wartości to nie tylko: „Jestem w porządku”. To również: „Mogę na sobie polegać”, czyli:
- dotrzymuję sobie słowa,
- słucham swoich potrzeb,
- podejmuję własne decyzje,
- potrafię przyznać, że czegoś nie wiem,
- potrafię naprawić błąd.
Dbaj o to, bo to buduje wewnętrzne poczucie oparcia i przekonanie, że jesteś wartościowa, niezależnie od tego, co Cię spotyka i jak wygląda Twoje życie.
7. Zacznij traktować siebie jak osobę, która jest dla Ciebie ważna
Nie chodzi o to, żeby codziennie patrzeć w lustro i przekonywać siebie, że jesteś najwspanialsza na świecie. Chodzi o coś znacznie bardziej przyziemnego. Jak traktujesz siebie, kiedy nikt nie patrzy?
Czy słuchasz siebie?
Pozwalasz sobie czegoś nie wiedzieć?
Potrafisz wybaczyć sobie własne błędy?
Czy stajesz po swojej stronie?
To jest właśnie budowanie relacji ze sobą, a serdeczna relacja ze sobą jest fundamentem poczucia własnej wartości.
A co, jeśli próbujesz już od dawna, ale nadal nie czujesz się dobrze ze sobą?
Być może przeczytałaś już wiele książek. Oglądałaś filmy, słuchałaś podcastów, robiłaś ćwiczenia. Wiesz nawet całkiem dużo o poczuciu własnej wartości. A mimo to w trudnych sytuacjach wraca stare: „Nie jestem wystarczająco dobra”.
Dlaczego tak jest? Bo wiedza ≠ zmiana.
Możesz wiedzieć, że należy stawiać granice, a nadal bać się powiedzieć „nie”.
I możesz wiedzieć, że porównywanie się Ci nie służy i nadal to robić.
Możesz wiedzieć, że jesteś wartościowa, a nadal potrzebować zewnętrznego potwierdzenia.
Nawet afirmacje mogą okazać się nieskuteczne. Bo jeśli głęboko wierzysz, że jesteś beznadziejna, powiedzenie sobie rano „jestem wspaniała” może być dla Twojego umysłu tak mało wiarygodne, że natychmiast pojawi się zwątpienie albo kontrargumenty.
Właśnie dlatego czasem warto nie tylko czytać o zmianie, ale przejść przez nią z kimś, kto pomoże Ci zobaczyć siebie z innej perspektywy.
Coaching poczucia własnej wartości – czy to może być dla Ciebie?
Wzmacnianie poczucia własnej wartości to proces, podczas którego koncentrujemy się na tym, czego dany klient/klientka najbardziej potrzebuje.
Zwykle podczas sesji coachingowych pracujemy nad:
- bardziej wspierającymi sposobami myślenia o sobie,
- stawianiem granic,
- podejmowaniem decyzji,
- pewnością siebie,
- relacją ze sobą,
- wychodzeniem z perfekcjonizmu,
- zaprzestaniem uzależniania własnej wartości od opinii innych.
Coaching nie naprawia poczucia własnej wartości. Powoduje, że stopniowo budujesz serdeczną relację ze sobą, wzmacniasz w sobie poczucie, że jesteś tak samo ważna jak inni, masz do siebie coraz większy szacunek. A to przekłada się na sposób, w jaki do siebie mówisz i jak siebie traktujesz.
Jak wygląda praca nad poczuciem własnej wartości podczas coachingu?
U mnie taki proces coachingowy to zwykle 6-10 sesji. Obejmuje następujące etapy:
- Przyglądamy się temu, jak obecnie myślisz o sobie.
- Rozpoznajemy schematy, które podcinają Ci skrzydła i uruchamiają zwątpienie lub samokrytykę.
- Sprawdzamy, w jakich obszarach życia szukasz potwierdzenia swojej wartości na zewnątrz.
- Uczysz się podejmować decyzje bardziej w zgodzie ze sobą.
- Uczysz się wyrozumiałości, empatii i życzliwości dla siebie
- Ćwiczysz nowe sposoby reagowania.
- Budujesz większy szacunek i zaufanie do siebie.
Nie chodzi o to, żebyś stała się kimś innym. Chodzi o to, żebyś przestała się od siebie oddalać. Świadomość, że jesteś po swojej stronie ogromnie wzmacnia poczucie wewnętrznego bezpieczeństwa i szacunek do siebie.
A kto ma do siebie szacunek, ten siebie nie niszczy, nie ignoruje, ani nie uważa siebie za kogoś gorszego.
Nie musisz najpierw stać się lepsza, żeby poczuć się wartościowa
Jeśli czujesz, że niskie poczucie własnej wartości wpływa na Twoje relacje, pracę, decyzje i codzienne życie, możesz popracować nad tym ze mną podczas indywidualnego coachingu.
Najpierw zapraszam Cię na bezpłatną, niezobowiązującą rozmowę wstępną, która odbywa się przez telefon. Możesz się zapisać TUTAJ.
Opowiesz mi o swoich potrzebach, sprawdzimy jak się nam ze sobą rozmawia. Jeśli poczujesz, że to ja jestem tą osobą, z którą chcesz pracować, ustalimy zakres i terminy.
O tym, jak pracuję, przeczytasz w innym moim wpisie „Coaching dla kobiet – kiedy warto skorzystać i jak może pomóc”.
I pamiętaj – nie musisz najpierw wyeliminować wszystkich swoich wad i błędów, aby poczuć się wartościową osobą. Możesz się tak poczuć już dziś. Taka, jaka jesteś teraz.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy można zwiększyć poczucie własnej wartości?
Tak. Poczucie własnej wartości nie jest czymś danym raz na zawsze. Możesz stopniowo budować bardziej wspierającą relację ze sobą, uczyć się stawiania granic, zauważać swoje mocne strony i zmieniać sposób, w jaki interpretujesz własne błędy i niedoskonałości.
Jak szybko zwiększyć poczucie własnej wartości?
Nie ma jednego ćwiczenia, które natychmiast i trwale zmieni poczucie własnej wartości. Największe znaczenie ma regularna praca nad relacją ze sobą i sposobem, w jaki myślisz o sobie oraz traktujesz siebie.
Dlaczego mam niskie poczucie własnej wartości, mimo że wiele osiągnęłam?
Osiągnięcia nie zawsze przekładają się na wewnętrzne poczucie własnej wartości. Jeśli swoją wartość uzależniasz od sukcesów, opinii innych lub tego, czy wszystko robisz wystarczająco dobrze, możesz nadal czuć się niewystarczająca, mimo wielu obiektywnych powodów do dumy.
Jak przestać myśleć, że jestem niewystarczająca?
Warto zacząć od zauważania sytuacji, w których pojawia się ten schemat, oraz sposobu, w jaki wtedy do siebie mówisz. Pomocne jest zastępowanie automatycznej samokrytyki bardziej realistycznym i wspierającym spojrzeniem na siebie.
Czy poczucie własnej wartości można zbudować samodzielnie?
Tak, wiele rzeczy możesz zacząć robić samodzielnie. Jeśli jednak mimo prób nadal wracasz do tych samych schematów, wsparcie specjalisty, np. coacha może pomóc Ci zobaczyć je z innej perspektywy i przełożyć wiedzę na codzienne działanie.
Czy coaching może pomóc zwiększyć poczucie własnej wartości?
Coaching może być pomocną formą pracy nad sposobem, w jaki postrzegasz siebie, podejmujesz decyzje, stawiasz granice i reagujesz w sytuacjach podważających Twoją pewność siebie. Wspólnie można przyjrzeć się schematom, które utrudniają Ci budowanie większego zaufania do siebie.
Czym różni się poczucie własnej wartości od pewności siebie?
Pewność siebie dotyczy przede wszystkim przekonania, że poradzisz sobie w określonej sytuacji. Poczucie własnej wartości jest szersze i odnosi się do tego, jak postrzegasz siebie jako osobę i czy czujesz, że jesteś wartościowa niezależnie od swoich osiągnięć, błędów czy opinii innych.
Czytaj także:
- Chcesz przestać udowadniać własną wartość?
- Jak zacząć doceniać siebie?
- Jak przestać zabiegać o sympatię innych?
